NGHĨA VỤ TRẢ NỢ THAY GIỮA CHA MẸ VÀ CON CÁI

I.        Trả nợ giúp cha mẹ có phải là nghĩa vụ bắt buộc của con cái không?

Căn cứ theo Điều 70 Luật Hôn nhân và gia đình 2014 quy định về quyền và nghĩa vụ của con:

“1. Được cha mẹ thương yêu, tôn trọng, thực hiện các quyền, lợi ích hợp pháp về nhân thân và tài sản theo quy định của pháp luật; được học tập và giáo dục; được phát triển lành mạnh về thể chất, trí tuệ và đạo đức.

2. Có bổn phận yêu quý, kính trọng, biết ơn, hiếu thảo, phụng dưỡng cha mẹ, giữ gìn danh dự, truyền thống tốt đẹp của gia đình.

3. Con chưa thành niên, con đã thành niên mất năng lực hành vi dân sự hoặc không có khả năng lao động và không có tài sản để tự nuôi mình thì có quyền sống chung với cha mẹ, được cha mẹ trông nom, nuôi dưỡng, chăm sóc.

Con chưa thành niên tham gia công việc gia đình phù hợp với lứa tuổi và không trái với quy định của pháp luật về bảo vệ, chăm sóc và giáo dục trẻ em.

4. Con đã thành niên có quyền tự do lựa chọn nghề nghiệp, nơi cư trú, học tập, nâng cao trình độ văn hóa, chuyên môn, nghiệp vụ; tham gia hoạt động chính trị, kinh tế, văn hóa, xã hội theo nguyện vọng và khả năng của mình. Khi sống cùng với cha mẹ, con có nghĩa vụ tham gia công việc gia đình, lao động, sản xuất, tạo thu nhập nhằm bảo đảm đời sống chung của gia đình; đóng góp thu nhập vào việc đáp ứng nhu cầu của gia đình phù hợp với khả năng của mình.

5. Được hưởng quyền về tài sản tương xứng với công sức đóng góp vào tài sản của gia đình.”

Có thể thấy, pháp luật hiện nay không có quy định về nghĩa vụ yêu cầu con cái phải trả nợ thay cho cha mẹ. Con cái có thể trả nợ thay cho cha mẹ dựa trên sự tự nguyện hoặc xảy ra một trong các trường hợp nêu tại phần II dưới đây.

II.      Các trường hợp con cái trả nợ thay cho cha mẹ

Trường hợp 1: Con cái là người bảo lãnh cho khoản vay của cha mẹ

Căn cứ theo Điều 335 Bộ luật dân sự 2015 quy định về Bảo lãnh:

“1. Bảo lãnh là việc người thứ ba (sau đây gọi là bên bảo lãnh) cam kết với bên có quyền (sau đây gọi là bên nhận bảo lãnh) sẽ thực hiện nghĩa vụ thay cho bên có nghĩa vụ (sau đây gọi là bên được bảo lãnh), nếu khi đến thời hạn thực hiện nghĩa vụ mà bên được bảo lãnh không thực hiện hoặc thực hiện không đúng nghĩa vụ.

2. Các bên có thể thỏa thuận về việc bên bảo lãnh chỉ phải thực hiện nghĩa vụ thay cho bên được bảo lãnh trong trường hợp bên được bảo lãnh không có khả năng thực hiện nghĩa vụ bảo lãnh.”

Do vậy, nếu con cái là người bảo lãnh cho khoản vay của cha mẹ thì khi đến thời hạn trả nợ mà cha mẹ không thanh toán hoặc không có khả năng thanh toán thì con cái phải có nghĩa vụ thanh toán khoản nợ này.

Trường hợp 2: Khi cha mẹ qua đời và con cái nhận di sản thừa kế từ cha mẹ

Thứ nhất, căn cứ theo quy định tại Điều 614 Bộ luật dân sự 2015 về Thời điểm phá sinh quyền và nghĩa vụ của người thừa kế: “Kể từ thời điểm mở thừa kế, những người thừa kế có các quyền, nghĩa vụ tài sản do người chết để lại.”

Thứ hai, căn cứ theo quy định tại Điều 615 Bộ luật dân sự 2015 về Thực hiện nghĩa vụ tài sản do người chết để lại:

“1. Những người hưởng thừa kế có trách nhiệm thực hiện nghĩa vụ tài sản trong phạm vi di sản do người chết để lại, trừ trường hợp có thỏa thuận khác.

2. Trường hợp di sản chưa được chia thì nghĩa vụ tài sản do người chết để lại được người quản lý di sản thực hiện theo thỏa thuận của những người thừa kế trong phạm vi di sản do người chết để lại.

3. Trường hợp di sản đã được chia thì mỗi người thừa kế thực hiện nghĩa vụ tài sản do người chết để lại tương ứng nhưng không vượt quá phần tài sản mà mình đã nhận, trừ trường hợp có thỏa thuận khác.

4. Trường hợp người thừa kế không phải là cá nhân hưởng di sản theo di chúc thì cũng phải thực hiện nghĩa vụ tài sản do người chết để lại như người thừa kế là cá nhân.”

Từ hai cơ sở pháp lý nêu trên, nếu con cái là người thừa hưởng di sản khi cha mẹ mất thì con cái phải có trách nhiệm trả khoản nợ mà cha mẹ đã vay mượn khi còn sống. Người con sẽ dùng chính tài sản được thừa hưởng để trả nợ và phải chỉ trả trong phạm vi phần tài sản được nhận thừa kế, trừ trường hợp có thỏa thuận khác.

Nếu cha mẹ khi qua đời không còn tài sản để lại thì con cái hoàn toàn không có nghĩa vụ phải trả nợ thay cho cha mẹ.

III.     Con cái có được từ chối nhận di sản thừa kế không?

Căn cứ theo quy định tại Điều 620 Bộ luật dân sự 2015 quy định về Từ chối nhận di sản:

“1. Người thừa kế có quyền từ chối nhận di sản, trừ trường hợp việc từ chối nhằm trốn tránh việc thực hiện nghĩa vụ tài sản của mình đối với người khác.

2. Việc từ chối nhận di sản phải được lập thành văn bản và gửi đến người quản lý di sản, những người thừa kế khác, người được giao nhiệm vụ phân chia di sản để biết.

3. Việc từ chối nhận di sản phải được thể hiện trước thời điểm phân chia di sản.”

Theo quy định của Bộ luật dân sự 2015, con cái vẫn được quyền từ chối nhận di sản nhưng việc từ chối phải được thể hiện trước thời điểm phân chia tài sản. Tuy nhiên, trong tình huống con cái biết cha mẹ đang có khoản vay nợ nhưng lại từ chối nhận di sản thừa kế để trốn tránh nghĩa vụ trả nợ thay thì hành vi từ chối này không được chấp nhận.

IV.     Cha mẹ có nghĩa vụ phải trả nợ thay cho con cái không?

Thứ nhất, căn cứ theo quy định tại Điều 21 Bộ luật dân sự 2015 quy định về Người chưa thành niên:

“1. Người chưa thành niên là người chưa đủ mười tám tuổi.

2. Giao dịch dân sự của người chưa đủ sáu tuổi do người đại diện theo pháp luật của người đó xác lập, thực hiện.

3. Người từ đủ sáu tuổi đến chưa đủ mười lăm tuổi khi xác lập, thực hiện giao dịch dân sự phải được người đại diện theo pháp luật đồng ý, trừ giao dịch dân sự phục vụ nhu cầu sinh hoạt hàng ngày phù hợp với lứa tuổi.

4. Người từ đủ mười lăm tuổi đến chưa đủ mười tám tuổi tự mình xác lập, thực hiện giao dịch dân sự, trừ giao dịch dân sự liên quan đến bất động sản, động sản phải đăng ký và giao dịch dân sự khác theo quy định của luật phải được người đại diện theo pháp luật đồng ý.”

Thứ hai, căn cứ theo quy định tại Điều 69 Luật hôn nhân và gia đình 2014 quy định về Nghĩa vụ và quyền của cha mẹ:

“1. Thương yêu con, tôn trọng ý kiến của con; chăm lo việc học tập, giáo dục để con phát triển lành mạnh về thể chất, trí tuệ, đạo đức, trở thành người con hiếu thảo của gia đình, công dân có ích cho xã hội.

2. Trông nom, nuôi dưỡng, chăm sóc, bảo vệ quyền, lợi ích hợp pháp của con chưa thành niên, con đã thành niên mất năng lực hành vi dân sự hoặc không có khả năng lao động và không có tài sản để tự nuôi mình.

3. Giám hộ hoặc đại diện theo quy định của Bộ luật dân sự cho con chưa thành niên, con đã thành niên mất năng lực hành vi dân sự.

4. Không được phân biệt đối xử với con trên cơ sở giới hoặc theo tình trạng hôn nhân của cha mẹ; không được lạm dụng sức lao động của con chưa thành niên, con đã thành niên mất năng lực hành vi dân sự hoặc không có khả năng lao động; không được xúi giục, ép buộc con làm việc trái pháp luật, trái đạo đức xã hội.”

Từ các cơ sở pháp lý trên, có thể thấy nếu con cái từ đủ 15 tuổi trở lên thực hiện các giao dịch vay tiền thì cha mẹ không có nghĩa vụ phải thanh toán các khoản nợ đó thay con, trừ trường hợp cha mẹ tự nguyện. Vì vậy, các chủ nợ cũng không thể ép buộc cha mẹ phải trả nợ, nghĩa vụ thanh toán khoản vay này thuộc về người con vì tại thời điểm xác lập giao dịch vay người con đã đủ tuổi để ý thức và chịu trách nhiệm về hành vi của mình.

Quý bạn đọc quan tâm vui lòng liên hệ VNREAL để được tư vấn và giải đáp chi tiết.

0925 19 88 19 - 092 6789 166      vnreal@vnrealgroup.vn

Địa chỉ: 68 Nguyễn Huệ, P. Bến Nghé, Quận 1, TP. Hồ Chí Minh.

VNREAL chuyên cung cấp các dịch vụ tư vấn Đầu tư, tư vấn Pháp lí Đất đai – Bất động sản – Doanh nghiệp. Là đơn vị đầu tư, quản lí và khai thác bất động sản chuyên nghiệp.

VNREAL Phụng sự Khách hàng!